هر واحد خون اهدا شده ناجی جان چندین بیمار است

دکتر محمدحسین رستگار، فوق‌تخصص بیماری‌های خون و سرطان بالغین و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز و رئیس بیمارستان شفا، در هفتمین روز هفته سلامت تحت عنوان "اهداء خون، اهداء عضو، ایثار و فرصت زندگی" در گفت‌وگو با وب‌دا خوزستان، اهدای خون را یکی از در دسترس‌ترین و مؤثرترین روش‌ها برای مشارکت آحاد جامعه در نجات جان بیماران عنوان کرد و گفت: مردم می‌توانند با مراجعه به پایگاه‌های انتقال خون در این اقدام ارزشمند سهیم باشند.

دکتر رستگار با اشاره به انگیزه شخصی خود در ورود به عرصه پزشکی اظهار داشت: از کودکی علاقه‌مند به کمک به همنوعان بودم و معتقدم نقطه اوج این فداکاری، نجات جان یک انسان است. در حالی که حرفه پزشکی ابزاری برای این هدف است، اما عموم مردم نیز فارغ از هر شغل و مهارتی می‌توانند با اهدای خون، به راحتی نقش یک ناجی را ایفا کنند؛ اقدامی که نه تنها یک نفر، بلکه چندین انسان را از خطر مرگ می‌رهاند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در تشریح فرآیند تفکیک خون در سازمان انتقال خون توضیح داد: خون اهدایی به فرآورده‌های مختلفی تقسیم می‌شود. بخشی از آن به صورت «گلبول قرمز فشرده» (Packed Cell) برای بیماران دچار کم‌خونی شدید و افت هموگلوبین استفاده می‌شود. بخش دیگر شامل «پلاکت» است که برای بیماران مبتلا به خونریزی‌های حاد و اختلالات انعقادی حیاتی است. همچنین فرآورده‌ای به نام «پلاسما» یا FFP تولید می‌شود که در مدیریت بسیاری از بیماری‌های خونریزی‌دهنده نقش کلیدی دارد.

وی به کاربرد دارویی مشتقات خون نیز اشاره کرد و افزود: از خون‌های اهدایی، محصولات دارویی ارزشمندی نظیر IVIG برای بیماران مبتلا به نقص ایمنی و بیماری‌های خودایمنی و همچنین «آلبومین» تهیه می‌شود. آلبومین در درمان بیماران دچار سوءتغذیه شدید و کسانی که با ادم (ورم) حاد، دست‌ و پنجه نرم می‌کنند بسیار مؤثر است و باعث بهبود وضعیت بالینی آن‌ها می‌شود.

دکتر رستگار تصریح کرد: یک فرد سالم می‌تواند سالانه تا چهار مرتبه خون اهدا کند. این فرآیند علاوه‌بر ایجاد حس ارزشمندی و آرامش روحی، تضمین‌کننده سلامت جامعه است.

این فوق‌تخصص آنکولوژی ضمن دعوت از شهروندان برای اهدای خون، گفت: داوطلبان اطمینان داشته باشند که پیش از اهدا، وضعیت سلامت آن‌ها توسط پزشکان بررسی می‌گردد، بنابراین این اقدام، فرصت مناسبی برای سنجش سلامت آن‌ها خواهد بود. همچنین خون اهدایی نیز از نظر تمامی ویروس‌ها و فاکتورهای سلامتی پایش می‌شود تا در نهایت، هدیه‌ای سالم و زندگی‌بخش به دست بیماران نیازمند برسد.

دکتر رستگار در ادامه، در خصوص شرایط عمومی داوطلبان اهدای خون تصریح کرد: بازه سنی مجاز برای اهداکنندگان بین ۱۸ تا ۶۰ سال تعیین شده است؛ البته افرادی که به صورت مستمر اقدام به اهدای خون می‌کنند، در صورت تایید پزشک مستقر در سازمان، بعضاً تا سن ۶۵ سالگی نیز مجاز به اهدای خون خواهند بود.

وی همچنین به شاخص‌های خونی اهداکنندگان اشاره کرد و افزود: از نظر سنجش میزان غلظت خون، سطح هموگلوبین در آقایان باید بیش از ۱۳.۵ و در خانم‌ها بیش از ۱۲.۵ (گرم بر دسی‌لیتر) باشد تا اهدا بدون آسیب به سلامت فرد انجام شود.

این فوق‌تخصص آنکولوژی با اصلاح یک باور رایج در جامعه، تأکید کرد: برای اهدای خون برخلاف بسیاری از آزمایش‌های پزشکی، به هیچ وجه نیاز به ناشتا بودن نیست؛ بلکه توصیه می‌شود داوطلبان پیش از مراجعه، حتماً یک وعده غذایی سبک میل کنند. همچنین نوشیدن حداقل دو لیوان آب قبل از فرآیند اهدا ضرورت دارد تا از افت ناگهانی حجم مایعات بدن جلوگیری شود.

رئیس بیمارستان شفا اهواز درباره زمان مناسب برای اهدای خون خاطرنشان کرد: اگرچه مراکز انتقال خون معمولاً تا ساعت ۱۹ یا ۲۰ پذیرای مراجعه‌کنندگان هستند، اما توصیه پزشکی ما بر این است که افراد ترجیحاً در ساعات صبح برای اهدای خون اقدام کنند تا بدن فرصت کافی برای بازسازی اولیه و تطبیق با شرایط جدید را در طول روز داشته باشد.

دکتر رستگار همچنین به اهمیت تأمین ذخایر گروه‌های خونی خاص اشاره کرد و گفت: اگرچه نیاز به تمامی گروه‌های خونی همیشگی است، اما برخی گروه‌ها به دلیل فراوانی کمتر در جامعه، وضعیت حساسی دارند. گروه خونی «O منفی» به عنوان دهنده عمومی و یکی از گروه‌های خونی نادر، اهمیت استراتژیک در فوریت‌های پزشکی دارد. بنابراین از شهروندانی که دارای گروه‌های خونی منفی، به‌ویژه O منفی هستند، دعوت می‌کنیم در این امر مشارکت بیشتری داشته باشند.