غربالگری و تشخیص زودهنگام، کلید اصلی مهار سرطان/ رسانه‌ها در خط مقدم پیشگیری

به گزارش وب‌دا خوزستان، دکتر سیما اورنگ، مدیر گروه بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت خوزستان، در نشست شورای پیام‌گزاران سلامت استان که با حضور دکتر مهرداد شریفی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز در حوزه ریاست دانشگاه برگزار شد، با اشاره به پویش ملی مبارزه با سرطان (۴ تا ۱۰ بهمن‌ماه)، تأکید کرد: بیش از ۴۰ درصد سرطان‌ها با اصلاح سبک زندگی و مداخلات مؤثر قابل پیشگیری هستند و تشخیص زودهنگام، مهم‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه نجات بیماران و خانواده‌ها از پیامدهای سنگین این بیماری است.

وی افزود: این مناسبت فرصتی مهم برای افزایش آگاهی عمومی درباره پیشگیری، غربالگری، تشخیص زودهنگام سرطان است.

دکتر اورنگ با تأکید بر نقش رسانه‌ها و پیام‌گزاران سلامت در کنترل عوامل خطر، اظهار داشت: تبلیغ کالاهای آسیب‌رسان به سلامت ممنوع است، زیرا تکرار تصویر و پیام این کالاها، تقاضا را در جامعه افزایش می‌دهد. متأسفانه با وجود قوانین موجود، همچنان شاهد تبلیغ برخی مواد غذایی آسیب‌رسان مانند فرآورده‌های حاوی سوسیس و کالباس در برخی رسانه‌ها هستیم؛ در حالی که کاهش مصرف این محصولات باید هم در تبلیغات و هم در الگوی مصرف خانوارها مورد توجه قرار گیرد.

سرطان؛ یکی از پرهزینه‌ترین بیماری‌های غیرواگیر

مدیر گروه بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت خوزستان با اشاره به بار بالای بیماری سرطان گفت: سرطان یکی از مهم‌ترین بیماری‌های غیرواگیر و از علل اصلی مرگ‌ومیر در جوامع است. حدود ۱۶ درصد مرگ‌های ناشی از بیماری‌های غیرواگیر مربوط به سرطان است و پس از بیماری‌های قلبی ـ عروقی، در جایگاه دوم قرار دارد.

وی افزود: نکته مهم این است که حدود ۴۰ درصد سرطان‌ها و بیش از ۸۰ درصد بیماری‌های قلبی ـ عروقی قابل پیشگیری هستند. سرطان پرهزینه‌ترین بیماری است و در صورت تشخیص دیرهنگام، حتی خانواده‌های مرفه را نیز با فقر اقتصادی مواجه می‌کند. هر روز تأخیر در تشخیص، هزینه‌های درمان را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

روند نگران‌کننده افزایش سرطان در کشور و استان

دکتر اورنگ با اشاره به آمارهای ملی و جهانی تصریح کرد: اگرچه میزان بروز و مرگ‌ومیر سرطان در ایران هنوز کمتر از میانگین جهانی است، اما سرعت رشد آن نگران‌کننده است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد تعداد مبتلایان به سرطان در کشور در سال‌های آینده افزایش قابل توجهی خواهد داشت.

وی ادامه داد: در استان خوزستان، اگرچه در برخی سرطان‌ها جزو استان‌های با بیشترین بروز نیستیم، اما در مجموع، میزان بروز برخی سرطان‌ها به‌ویژه در زنان، بالاتر از میانگین کشوری است. سرطان پستان شایع‌ترین سرطان در زنان استان و سرطان‌های کولورکتال، معده و پروستات از شایع‌ترین سرطان‌ها در مردان هستند.

عوامل خطر؛ ریشه‌های قابل کنترل سرطان

مدیر گروه بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت خوزستان با تأکید بر اینکه تمرکز اصلی باید بر کنترل ریشه‌های بیماری باشد، گفت: عوامل خطری مانند مصرف کم میوه و سبزیجات، فعالیت بدنی ناکافی، اضافه‌وزن و چاقی، مصرف دخانیات و الکل، کلسترول بالا، آلودگی هوا و تماس با مواد سرطان‌زا از مهم‌ترین علل بروز سرطان هستند.

دکتر اورنگ اظهار داشت: مصرف دخانیات حتی از سنین پایین، خطر بروز سرطان‌های دهان، حنجره، ریه و دستگاه گوارش را افزایش می‌دهد. همچنین مواد شیمیایی و زیستی مانند آفلاتوکسین موجود در مواد غذایی کپک‌زده، آرسنیک و برخی عفونت‌های ویروسی می‌توانند زمینه‌ساز سرطان باشند.

غربالگری و تشخیص زودهنگام؛ کلید مهار سرطان

مدیر گروه بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت خوزستان با تشریح تفاوت غربالگری و تشخیص زودهنگام اظهار داشت: غربالگری برای افراد بدون علامت، انجام می‌شود و هدف آن شناسایی زودهنگام بیماری با تست‌های ساده، ارزان و قابل اجرا در سطح وسیع است و تشخیص زودهنگام مربوط به افرادی است که علائمی هرچند خفیف دارند و نباید این علائم نادیده گرفته شود.

وی تأکید کرد: برنامه‌های غربالگری سرطان پستان، سرطان دهانه رحم و سرطان روده بزرگ در نظام شبکه بهداشت کشور به‌صورت گسترده در حال اجراست و این خدمات با کمترین هزینه یا به‌صورت رایگان در دسترس مردم قرار دارد.

نمونه‌ای از اثربخشی غربالگری

دکتر اورنگ با اشاره به اجرای تست FIT در استان گفت: با انجام تست ساده و کم‌هزینه FIT برای افراد ۵۰ تا ۷۰ سال، موارد سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه شناسایی شده و امکان درمان مؤثر با هزینه بسیار کمتر فراهم شده است. این اقدامات نمونه‌ای روشن از سرمایه‌گذاری مؤثر در حوزه سلامت است.

درمان تسکینی؛ زندگی با کرامت انسانی

وی با تأکید بر اهمیت درمان‌های تسکینی گفت: بیماران مبتلا به سرطان، حتی در مراحل پیشرفته، نباید با درد و ناامیدی زندگی کنند. درمان‌های تسکینی با هدف کاهش درد و ارتقای کیفیت زندگی، بخشی جدایی‌ناپذیر از مراقبت‌های سرطان هستند.

نقش پیام‌گزاران سلامت

دکتر اورنگ در پایان گفت: افزایش آگاهی صحیح، مقابله با شایعات، ترویج سبک زندگی سالم، تشویق مردم به غربالگری و مراجعه به‌موقع، از مهم‌ترین انتظارات نظام سلامت از پیام‌گزاران سلامت است. کنترل سرطان بدون مشارکت رسانه‌ها و آگاهی‌بخشی مؤثر، امکان‌پذیر نخواهد بود.