مصرف خودسرانه دارو تهدیدی جدی برای سلامت جامعه

دکتر مرضیه عربان، دکترای آموزش بهداشت و ارتقا سلامت و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در گفت‌وگو با وب‌دا خوزستان، با تأکید بر اهمیت ارتقای سواد دارویی به عنوان بخشی از سواد سلامت گفت: افراد باید توانایی استفاده صحیح از داروها، مطالعه دستورالعمل‌ها و تصمیم‌گیری آگاهانه در رابطه با مصرف دارو و سایر فرآورده‌های وابسته به سلامت را داشته باشند.

دکتر عربان در این باره اظهار داشت: داروخانه‌ها محل عرضه دارو هستند، اما این تصور که هر دارویی یا مکمل موجود در داروخانه برای همه افراد و در همه شرایط مفید است، کاملاً اشتباه است. داروها تنها برای شرایط خاص و بیماری مشخص تجویز می‌شوند.

دکترای آموزش بهداشت و ارتقا سلامت با اشاره به خطرات مصرف خودسرانه دارو و مکمل‌ها تصریح کرد: بسیاری از سرماخوردگی‌ها منشأ ویروسی دارند و آنتی‌بیوتیک هیچ تأثیری بر ویروس ندارد. باور غلط مصرف سریع آنتی‌بیوتیک نه تنها هزینه‌های زیادی به افراد و نظام سلامت تحمیل می‌کند، بلکه موجب مقاومت میکروبی و آسیب به محیط زیست نیز می‌شود.

وی ادامه داد: اصرار بیماران به پزشکان برای تجویز داروهای بیشتر اقدامی غیرمنطقی است. تعداد داروها نشان‌دهنده شدت بیماری نیست و پزشکان باید با توضیح علمی، بیماران را از مصرف غیرضروری داروها بازدارند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: مصرف خودسرانه ویتامین‌ها و مکمل‌ها، به‌ویژه ویتامین‌های محلول در چربی مانند A و D، می‌تواند منجر به آسیب شدید کبد و کلیه شود. افراد باید تنها بر اساس دستور پزشک برای مصرف ویتامین و مکمل اقدام کنند.

دکتر عربان تاکید کرد: اطلاعات دارویی باید از تیم سلامت دریافت شود و نباید به تبلیغات اغراق‌آمیز شبکه‌های مجازی اعتماد کرد. وعده‌های درمان قطعی در مدت زمان کوتاه، نشانه شبه‌علم بوده و فاقد پشتوانه علمی معتبر است.

وی درباره استفاده از هوش مصنوعی در حوزه تجویز دارو توضیح داد: هوش مصنوعی هنوز در مرحله تکامل است و اطلاعات آن باید صحت‌سنجی شود. افراد عادی توانایی تشخیص درست برای صحت سنجی اطلاعات دارویی هوش مصنوعی را ندارند، بنابراین نباید سلامت خود را صرفاً بر اساس توصیه‌های هوش مصنوعی مدیریت کنند. در موارد دارویی و مسمومیت‌ها، بهترین راه، ارتباط با کارشناسان و داروسازان سازمان غذا و دارو از طریق سامانه ۱۹۰ و شماره‌های داخلی مربوطه است.

دکترای آموزش بهداشت و ارتقا سلامت خاطرنشان کرد: مصرف دارو باید تحت نظارت پزشک و داروساز باشد. نگهداری صحیح داروها، توجه به بروشورها، پرسش از داروساز و رعایت سبک زندگی سالم، مهم‌ترین راهکار برای پیشگیری از عوارض جانبی و ارتقای کیفیت زندگی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در اشاره به مصرف آنتی‌بیوتیک و مصرف بی‌رویه مکمل‌ها اظهار داشت: هر چیزی به اندازه نیکوست و مصرف بیش از حد دارو یا مکمل‌ها می‌تواند تهدیدی جدی برای اندام‌های حیاتی بدن باشد.