آغاز کتامین‌درمانی برای افسردگی‌های مقاوم در بیمارستان سلامت اهواز

دکتر رخشید پیربویری، متخصص اعصاب و روان و رئیس بیمارستان سلامت اهواز ​در گفت‌وگو با وب‌دا خوزستان، اظهار کرد: برای اولین بار در این مرکز درمانی، روش درمانی پیشرفته کتامین‌درمانی برای بیماران مبتلا به افسردگی‌های شدید و مقاوم به درمان به کار گرفته شد.

وی در خصوص اثربخشی این روش گفت: شواهد علمی و بالینی نشان داده است کتامین علاوه‌بر درمان افسردگی تک‌قطبی مقاوم به درمان (به‌ویژه در بیماران دارای افکار خودکشی)، در بهبود اختلالات اضطرابی، اختلال وسواس، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و همچنین اختلالات درد نیز کاربرد چشمگیری دارد.

دکتر پیربویری با تشریح ماهیت این دارو افزود: کتامین در اصل یک داروی هوشبری است؛ اما دوزی که برای درمان افسردگی تک‌قطبی استفاده می‌شود، بسیار کمتر از دوز القای بیهوشی است.

وی درباره فرآیند بیولوژیکی این دارو توضیح داد: مکانیسم اثر این دارو از طریق تاثیر بر گیرنده‌های متفاوتی در مغز است که عمده‌ترین آن‌ها گیرنده‌های «گلوتامات» و گیرنده‌های «اپیویید» هستند.

​رئیس بیمارستان سلامت اهواز درباره جزئیات این روش درمانی اظهار داشت: دوز استاندارد مورد استفاده در این روش حدود ۰.۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بیمار است. این میزان بر اساس وزن اولیه و متابولیسم پایه بدن فرد، ممکن است افزایش یافته و حداکثر به یک میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم برسد.

دکتر پیربویری خاطرنشان کرد: این دارو به صورت وریدی در سرم و طی مدت زمان حدود ۴۰ دقیقه، مداوم و آهسته تزریق می‌شود؛ پس از پایان تزریق، بیمار حدود دو ساعت در ریکاوری تحت مانیتورینگ دقیق علائم همودینامیک (مانند فشار خون و ضربان قلب) قرار می‌گیرد.

​وی درباره طول دوره درمان تصریح کرد: تعداد دفعات تزریق معمولاً یک تا دو بار در هفته است. با این حال تصمیم‌گیری نهایی درباره اینکه این روند درمانی تا چه مدت و با چه دفعاتی تکرار شود، کاملاً بر عهده روانپزشک معالج بیمار خواهد بود.

​این متخصص اعصاب و روان با تاکید بر ضرورت توجه به تداخلات دارویی پیش از آغاز درمان خاطرنشان کرد: مصرف همزمان داروهای استاندارد ضد افسردگی هیچ‌گونه منع مصرفی با کتامین‌درمانی ندارد. با این حال توصیه اکید می‌شود که برخی داروها از جمله بنزودیازپین‌ها (مانند کلونازپام و آلپرازولام) و داروهای محرک (مانند ریتالین) بهتر است حداقل در ۲۴ ساعت قبل از انجام تزریق کتامین مورد استفاده قرار نگیرند.

دکتر پیربویری  یادآور شد: آنتی‌هیستامین‌ها، الکل، داروهای مهارکننده مونوآمین اکسیداز (MAOI) و بتا‌بلاکرها نیز از دیگر مواردی هستند که باید مصرف آن‌ها در ۲۴ ساعت قبل از کتامین درمانی متوقف شود.

رئیس بیمارستان سلامت اهواز در خصوص عوارض احتمالی این روش گفت: کتامین‌درمانی ممکن است با برخی عوارض زودگذر همراه باشد که می‌توان به افزایش مختصر ضربان قلب و فشار خون، اختلالات درک و حالت بهت‌زدگی اشاره کرد.

وی علائم دیگری مانند اضطراب، سردرد، سرگیجه، تاری دید و تهوع یا استفراغ را نیز از دیگر عوارض این روش دانست و تاکید کرد: این علائم کاملاً گذرا بوده و حداکثر تا ۴ ساعت پس از پایان تزریق به‌طور کامل برطرف خواهند شد.

دکتر پیربویری بهترین کاندیدا برای این روش درمانی را بیماران مبتلا به افسردگی تک‌قطبی مقاوم به درمان و فاقد علائم سایکوز (جنون) دانست و تشریح کرد: افسردگی مقاوم به درمان به شرایطی اطلاق می‌شود که بیمار در دو دوره مجزا با داروی مناسب، دوز کافی و طول درمان استاندارد تحت درمان قرار گرفته، اما هیچ‌گونه پاسخ درمانی مناسبی در او مشاهده نشده باشد.

رئیس بیمارستان سلامت اهواز گفت: این گروه از بیماران در صورتی که علائم سایکوز نداشته باشند، بهترین گزینه‌ها برای کتامین‌درمانی هستند.

​این متخصص اعصاب و روان با اشاره به محدودیت‌های این روش تاکید کرد: این روش درمانی برای افرادی که مبتلا به فشار خون شدید و کنترل‌نشده هستند و یا بیماران دارای مشکلات حاد قلبی-عروقی به هیچ وجه مناسب نیست. همچنین بهتر است مصرف این دارو برای خانم‌های باردار و شیرده، سالمندان و نوجوانان استفاده نشود.

دکتر پیربویری پایش بیماران دوقطبی را ضروری دانست و افزود: مبتلایان به افسردگی دو‌قطبی و همچنین افسردگی‌های همراه با علائم سایکوز (دارای توهم و هذیان) نباید تحت این درمان قرار گیرند.

​وی خاطرنشان کرد: به طور کلی، کتامین‌درمانی یک انقلاب بزرگ را در درمان افسردگی‌های تک‌قطبی مقاوم به درمان  به‌ویژه در بیمارانی که از افکار شدید خودکشی رنج می‌برند، ایجاد کرده است.

رئیس بیمارستان سلامت اهواز در پایان گفت: به نظر می‌رسد در آینده‌ای بسیار نزدیک، این روش به عنوان یکی از درمان‌های اصلی و کلیدی این اختلال در دنیا شناخته شود؛ خرسندیم که دانش روز روانپزشکی برای خدمت‌رسانی به مردم شریف استان خوزستان در بیمارستان سلامت اهواز فراهم شده است.